Tel: (0216) 492 63 10
Trafik Dersi

TRAFİK VE ÇEVRE BİLGİSİ DERS NOTLARI

TRAFİK: Yayaların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleri.

KARAYOLU (YOL): Trafik için, kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlar.

SÜRÜCÜ: Karayolunda, motorlu veya motorsuz aracı sevk ve idare eden kişi.

ŞOFÖR: Karayolunda, ticari olarak tescil edilmiş motorlu taşıtı süren kişidir.

TRAFİK İŞARETLERİ: Trafiği düzenleme amacı ile kullanılan işaret levhaları, ışıklı ve sesli işaretler, yer işaretlemeleri ile trafik zabıtası veya diğer yetkililerin trafiği yönetmek için yaptıkları hareketler.

GEÇİŞ ÜSTÜNLÜĞÜ:  Görev sırasında, belirli araç sürücülerinin can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartı ile trafik kısıtlama ve yasaklarına bağlı olmamaları. Bir aracın “geçiş üstünlüğü” ne sahip olabilmesi için ;
1) Görev esnasında sesli ikaz cihazlarını beraberinde kullanması
2) Diğer araç sürücülerinin can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürmemesi gerekir

GEÇİŞ HAKKI: Yayaların veya araç sürücülerinin diğer yaya ve araç trafiğine göre yolu kullanmadaki “öncelik hakkı”.

DURMA: Her türlü trafik zorunluluk ve kısıtlamalar nedeni ile aracın durdurulması. Örneğin; Kırmızı ışıkta durmak, öndeki aracın durması nedeni ile durmak, trafik polisinin “dur talimatı” nedeniyle durmak, ışıklı işaret cihazlarının kırmızı renk yanmasıyla durmak, trafik işaret levhalarının verdiği talimatla durmak.

DURAKLAMA: Her türlü trafik “zorunlulukları dışında” araçların yolcu  indirmek ve bindirmek, eşya yüklemek, boşaltmak veya beklemek amacıyla “5 dk.’ yı aşmayan süre boyunca” durdurulması.
Duraklamalarda süre kısıtlaması 5 dk.’dır. Eğer duraklama 5 dk.’yı geçecek ise aracı park konumuna almak gerekir.

PARK ETME: Araçların, durma ve duraklama halleri dışında uzun süreliğine terk edilmesi.

ERİŞME KONTROLLÜ KARAYOLU (Otoyol - Ekspres yol): Özellikle transit trafiğe tahsis edilen, belirli yerler ve şartlar dışında giriş ve çıkışın yasaklandığı, yaya, hayvan ve motorsuz araçların giremediği, ancak izinli motorlu araçların yararlandığı ve trafiğin özel kontrole tabi tutulduğu karayolu.

GEÇİŞ YOLU: Araçların bir mülke girip çıkması için yapılmış, karayolu üzerindeki kısım.

BAĞLANTI YOLU: Bir kavşak yakınında karayolu taşıt yollarının birbirine bağlanmasını sağlayan, kavşak alanı dışında bulunan karayolu.

TAŞIT YOLU (Kaplama): Karayolunun genel olarak taşıt trafiğince kullanılan kısmı.

BİSİKLET YOLU: Karayolunun, sadece bisikletlilerin kullanımına ayrılan kısım.

YAYA YOLU (Yaya kaldırımı): Karayolunun taşıt yolu kenarı ile gerçek veya tüzel kişilere ait mülkler arasında kalan ve yanlız yayaların kullanımına ayrılmış olan kısım.
BANKET: Yaya yolu ayrılmamış karayolunda, taşıt yolu kenarı ile şev başı veya hendek iç üst kenarı arasında kalan ve olağan olarak yayaların ve hayvanların kullanacağı, zorunlu hallerde de araçların faydalanabileceği kısım.

PLATFORM: Karayolunun, taşıt yolu(kaplama) ile yaya yolu(kaldırım) veya banketinden oluşan kısım.

ANAYOL: Ana trafiğe açık olan ve bunu kesen karayolundaki trafiğin bu yolu geçerken veya bu yola girerken, ilk geçiş hakkını vermesi gerektiği işaretlerle belirlenmiş karayolu.

TALİ YOL: Genel olarak üzerindeki trafik yoğunluğu bakımından bağlandığı yoldan daha az önemde olan yol.

TEHLİKELİ EĞİM: Araçların emniyetle seyrine devam edebilmesi için vites küçültmeyi gerektiren uzunluk veya açıdaki yol eğimi.

KAVŞAK: İki veya daha fazla karayolunun kesişmesi veya birleşmesi ile oluşan ortak alan.

DEMİRYOLU GEÇİDİ (Hemzemin Geçit): Karayolu ile demiryolunun aynı seviyede kesiştiği, bariyerli veya bariyersiz geçitler.
Araç sürücüleri demiryolu geçitlerine yaklaşırken mutlaka durmalı, bariyer açıksa dahi hızını azaltarak geçmelidir.

ŞERİT: Taşıtların bir dizi halinde güvenle seyredebilmeleri için taşıt yolunun çizgilerle ayrılmış her bir bölümü.

OTOMOBİL: Yapısı itibariyle, en çok 1(sürücü) + 8(yolcu) oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş motorlu taşıt.

MİNİBÜS: Yapısı itibariyle, 1(sürücü) + 16(yolcu) oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıt.

OTOBÜS: Yapısı itibariyle sürücüsünden başka en az 17 oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıt.
Troleybüsler de bu sınıfa girerler.

KOMYENET: İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3500 Kg. (3,5 Ton)’ u geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıt.

ÇEKİCİ: Römork ve yarı römork çekmek için imal edilmiş, yük taşımayan motorlu taşıt.

RÖMORK: Motorlu araçla çekilen insan veya yük taşımak için imal edilmiş motorsuz taşıt.

YARI RÖMORK: Bir kısmı motorlu taşıt veya araç üzerine oturan, taşıdığı yükün ve kendi ağırlığının bir kısmı motorlu araç tarafından taşınan römork.

TAŞIT KATARI: Karayolunda bir birim olarak seyretmek üzere birbirine bağlanmış taşıt.

TAŞIMA SINIRI (Kapasite): Bir aracın güvenle taşıyabileceği en çok yük ağırlığı veya yolcu / hizmetli sayısı.

GABARİ: Araçların, yüklü veya yüksüz olarak karayolunda güvenli seyirlerini temin amacı ile uzunluk genişlik ve yüksekliklerini belirleyen ölçü.


Karayolu İle İlgili Tarifler

TEK YÖNLÜ KARAYOLU: Taşıt yolunun yanlız bir yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayolu.

İKİ YÖNLÜ KARAYOLU: Taşıt yolunun her iki yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayolu.

BÖLÜNMÜŞ KARAYOLU: Bir yöndeki trafiğe ait taşıt yolunun bir ayırıcı ile belirli şekilde diğer taşıt yolundan ayrılması ile meydana gelen karayolu.

Yol Çizgileri
Araçların yolda düzenli ve güvenli şekilde seyirlerini sağlamak amacı ile yol üzerine çizilen çizgiler.

Ayrıca park yeri olarak ayrılmış alanlarda araçların yerlerini belirlemek, yayaların emniyetle seyrini sağlamak ve yaklaşılan tehlikelere karşı sürücüleri ikaz etmek amacıyla da kullanılır.

Kesik Yol Çizgileri: Trafik kurallarına uymak şartı ile, sürücülerin önlerindeki araçları geçebileceklerini ve şerit değiştirebileceklerini bildirir.
not: Bu çizgi aralıklarının azalmaya başlaması, öndeki aracı geçme yasağı olan yerlere yaklaşıldığını bildirir.

Devamlı Yol Çizgileri: Öndeki aracı geçmek (sollamak) veya sol şeride geçmek yasaktır.
not: Geçmenin yasaklandığı kavşak, dönemeç, tepe üstü, yaya geçidi, okul geçidi, demiryolu geçidi, köprü ve tünel gibi yerlere yaklaşırken de bu çizgiler kullanılır.

Kesik ve Devamlı Yol Çizgileri: Bu tip yol çizgisinde sadece aracın solunda, araca yakın olan çizginin anlamına göre hareket edilir.
not: Bu mantık ile; Devamlı çizgi tarafından giden araç sürücüleri şerit değiştiremez ve öndeki aracı geçemez. Kesik Çizgi tarafından giden araç sürücüleri kuralara uymak şartıyla şerit değiştirebilir ve önlerindeki aracı geçebilir.

Yanyana Devamlı İki Çizgi : Bu çizgiler buyunca sürücülerin karşı yönde gelen trafik için ayrılmış olan yol bölümüne girmeleri yasaktır.
not. Taşıt yolu bölünmüş yol durumuna gelmiştir. Bu çizgiler yolda orta kaldırım (Ayırıcı) anlamındadır.

TRAFİK İŞARETLERİ
1- Trafik görevlisinin işaretleri
2- Işıklı trafik işaretleri
3- Trafik işaret levhaları
4- Yol çizgileri

*** Karayolundan faydalananlar bu sıralamaya göre hareket etmek zorundadırlar.

IŞIKLI TRAFİK İŞARET CİHAZLARI

1) Kırmızı ışık: Yolun trafiğe kapalı olduğunu gösterir.
Aksine bir işaret yoksa durup beklenir.

2) Sarı ışık: Uyarı anlamındadır.
Kırmızı ışıkla birlikte yanarsa hazırlan yol trafiğe açılmak üzere.
Yeşil ışıkla birlikte yanarsa yol trafiğe kapanmak üzere.
3) Yeşil ışık: Yolun trafiğe açık olduğunu gösterir.

4) Fasılalı yanan (yanıp sönen) sarı ışık: İkaz anlamındadır.
Buradan yavaş ve dikkatli geçilir. Aynı zamanda yol ver anlamında da kullanılır.

5) Fasılalı yanan (yanıp sönen) kırmızı ışık: Durarak kontrollü geçiş anlamındadır.
“Dur” tabelası ile aynı özelliktedir. Önce mutlaka durulur, yol kontrol edilip geçilir.

6) Yazılı ve sesli ışık: Araç trafiğine göre yaya trafiğini düzenler ve yayalara hitap eder.

TEHLİKE UYARI İŞARET LEVHALARI
TRAFİK TANZİM İŞARETLERİ (Yasaklama ve Kısıtlama)

*** Tehlike uyarı işaret levhalarının bulunmuş olduğu yol bölümlerinde;

1) Hız azaltılır
2) Geçme (solama ) yasağı kuralına uyulur
3) Duraklama ve park yapmak yasaktır

KARAYOLUNDA ARAÇ SÜRME YASAĞI

Uyuşturucu ve keyif verici maddeleri almış olarak karayolunda araç sürmek yasaktır.
Bu hükme uymayanlar;
1) Araç kullanmaktan men edilir
2) Sürücü belgeleri 5 yıl süre ile iptal edilir
3) Para cezası ve 6 aydan az olmamak üzere hafif hapis cezası ile cezalandırılır

Hususi otomobil sürücülerinin kanlarındaki alkol miktarı 0.50 promilin üzerinde ise karayolunda araç sürmeleri yasaktır.
Diğer araç sürücülerinin kanlarındaki alkol miktarı 0.20 promilin üstünde ise karayolunda araç sürmeleri yasaktır.
Geriye dönük 5 yıl içerisinde bu oranı aşmaları durumunda;
*İlk tespitinde 6 ay süre ile sürücü belgeleri geri alınır ve para cezasına çarptırılır
*İkinci tespitinde 2 yıl süre ile geri alınır ve para cezası / psikiyatr / psikoteknik muayeneye sevk edilir
*Üçüncü kez tespitinde ise 5 yıl süre ile geri alınır ve 6 aydan az olmamak üzere hafif hapis cezası ile psikoteknik / psikiyatr muayeneye tabi olur

KARAYOLUNDA ARAÇ KULLANMA SÜRELERİ
Ticari yük ve yolcu taşımacılığı yapan araç sürücüleri 24 içinde;
Devamlı araç kullanımının 4,5 saat sonunda veya aralıklı kullanımda her 4,5 saatin sonunda en az 45 dk. mola vermek şartı ile toplam 9 saat araç kullanabilir.

Ticari olarak yük ve yolcu taşımacılığı yapan otobüs, kamyon ve çekici araçlarında Takograf cihazı vardır. Takograf cihazı, sürücünün yapmış olduğu hızı ve araç kullanma sürelerini rapor eder.

Ayrıca karayolu taşıma yönetmeliğine göre bu kişilerin “SRC (Mesleki yeterlilik belgesi)” sahibi olmaları zorunludur.
SRC 1 Uluslar arası yolcu taşımacılığı
SRC 2 Yurt içi yolcu taşımacılığı
SRC 3 Uluslar arası yük ve nakliye taşımacılığı
SRC 4 Yurt içi yük ve nakliye taşımacılığı
SRC 5 Tehlikeli madde taşımacılığı  için alınması zorunlu belgelerdir

HIZ KURALLARI

Sürücüler hızlarını ;
*Kullandıkları aracın cinsine - teknik özelliklerine,
*Yük durumuna,
*Yol durumuna,
*Hava koşullarına ve görüş durumuna göre ayarlamak zorundadır.

Römorklu taşıtlar, araç sınıfının hız sınırlarından 10 km/h daha yavaş gider.
Tehlikeli madde taşıyan araç sürücüleri boş olarak trafiğe çıksalar dahi sadece kendi araçlarının gerektirdiği hızla gitmek zorundadır.
Yağışlı, karlı, sisli, karayolu yapısının kazaya imkan teşkil ettiği hava koşullarında araç sürücüleri hızlarını azaltır.
Zorunlu haller dışında şehirlerarası karayolunda, motorlu araçlarda araç cinsi gözetmeksizin asgari hız(en düşük hız) sınırı 15 km/h’ tir.

Hız sınırını \% 30’ un üzerinde aşmak şartı ile geriye dönük 1 yıl içinde 5 defa ihlal eden araç sürücülerinin sürücü belgeleri 1 yıl süre ile geri alınır.

Hız ölçen teknik cihazları araçlarında bulunduranlar 4 - 6 ay hapis cezası ile, hız ölçen teknik cihazları  imal ve ithal edenler 6 - 8 aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılır.

Hızın azaltılması gereken yol kesimleri:

*Kavşaklar Dönemeçler ve tepe üstleri
*Yaya ve okul geçitleri
*Tüneller
*Dar köprü ve menfezler
*Demiryolu (Hemzemin) geçitleri
*Bakım onarım çalışmaları yapılan yol kesimleri

ARAÇ GEÇME (SOLLAMA) KURALLARI
Öndeki Aracı Geçmenin Yasak Olduğu Yerler:

1. Geçmenin trafik işareti ile yasaklandığı yerler,
2. Görüş yetersizliği olan tepe üstlerine - dönemeçlere yaklaşırken,
3. Yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken,
4. Kavşaklarda ve buralara yaklaşırken,
5. Demiryolu geçitlerinde ve buralara yaklaşırken,
6. İki yönlü iki şeritli köprü ve tünellerde, öndeki aracı geçmek (sollamak) yasaktır.

Öndeki aracı geçecek olan sürücülerin;
1. Arkadan gelen bir başka sürücünün kendisini geçmeye başlamamış olmasına,
2. Geçilecek olan aracın bir başka aracı geçip geçmediğine,
3. Geçme için kullanılacak şeridin yeteri kadar ilerisinin görüşe açık ve boş olmasına dikkat etmeleri gerekmektedir.

*Geçme, geçilecek aracın  solundan yapılır
*Gündüz korna, gece selektör ile geçilecek araç sürücüsü uyarılır
*Geçilen araç sürücülerinin dönüş ışıkları ile “Geç” mesajını vermeleri yasaktır.
*Geçilen araç sürücülerinin taşıt yolunun en sağından gitmeleri, hızı sabit tutmaları gerekir, sollanan araç sollama yapamaz.

Geçme işleminin basamakları;
Her şeyden önce; geçilmek istenen aracı geçmeye gerçekten gerek varsa, araç sollamayı kısıtlayan veya engelleyen bir durum yoksa, aksine bir trafik işareti veya kuralı yoksa araç sollanmalıdır. Böylece hem yakıt ekonomisi hem de güvenli sürüş sağlanabilir.
1. Sola dönüş lambası ile işaret ver
2. Geçilecek araca takip mesafesi kadar yaklaştıktan sonra sol şeride geç (bu esnada sollanacak araçtan daha hızlı olmalısın)
3. Geçilen araç geriyi görme aynası (iç dikiz aynası)’ ndan görülene kadar geçiş şeridinde git
4. Sağa dönüş lambası ile işaret ver
5. Sağ dikiz aynasından da kontrolü tamamla ve sağ şeride geç.

Zorunlu hallerde;
*Sola  dönüş işareti verip yavaşlayan aracın,
*Yolun ortasından giden tramvayların,
*Zorunlu trafik sebebiyle beklemekte olan araçların,
*Görevi gereği yolun solunda duran geçiş üstünlüğüne sahip araçların sağından geçilebilir.

ARAÇLARIN DÖNÜŞLERİ VE MANEVRA KURALLARI

***Geçme – dönme - duraklama ve park etme dışında şerit değiştirmek, iki şeridi birden kullanmak, işaret vermeden şerit değiştirmek, bölünmüş karayollarında karşı yöndeki araç trafiğine ait yol bölümüne girmek, kavşaklara yaklaşırken yerleşim birimleri içerisinde 30 metre ve yerleşim birimleri dışında 150 metre mesafede araçların şerit değiştirmeleri yasaktır.

*Sağa dönüşler DAR AÇI ile yapılır
*Sola dönüşler ise GENİŞ AÇI ile yapılır

Sağa dönüş yapacak olan araç sürücüleri;
1. Sağa dönüş işareti ile sağ şeride girmek
2. Hızını azaltmak
3. Dönüş esnasında, varsa bisiklet sürücüsüne ve karşıya geçen yayalara ilk geçiş hakkını vererek gidişe ayrılan yolun sağ şeridine girmek zorundadır.

Sola dönüş yapacak olan araç sürücüleri;

1. Sola dönüş işareti vererek sol şeride girmek
2. Hızını azaltmak
3. Dönüş esnasında önce yolun sağından gelen araca ve karşı yönden gelen aracın geçişini kolaylaştırmak için, karşı yönden gelen araca ilk geçiş hakkını vermek zorundadır.

Dönel kavşaklarda araç sürücüleri;
1. Sola veya geriye dönecek olan araç sürücüleri dönüş işareti verirken hızını azaltarak orta adaya en yakın şeritten girmek
2. Sola dönecek ise orta adaya uzak, geriye dönecek ise orta adaya en yakın şeritten dönüşe geçmek zorundadır.
***Tek yönlü yollarda, duraklama ve park etme manevraları dışında dar taşıt yollarında karşıdan gelen araca geçiş kolaylığı sağlamak dışında geri gitmeleri yasaktır.
***Trafik akışının yoğun olduğu yollarda araçların geri dönmeleri yasaktır.

KAVŞAKLARDA GEÇİŞ HAKKI KURALLARI
***Kavşağa yaklaşan araç sürücüleri hızlarını azaltmak ve geçiş hakkı kurallarına göre hareket etmek zorundadır
***Işıklı işaret cihazları izin verse dahi, kavşak içerisinde trafik yoğunluğu varsa sürücülerin kavşağa girmeleri yanlıştır
***Geçiş üstünlüğüne sahip araçlarla karşılaşılırsa kavşaktan çıkılmalıdır

Bir kavşağın yönetimi;
1. Trafik polisi
2. Işıklı işaret cihazları
3. Trafik işaret levhaları
4. Yol çizgileri ile yönetilir.

Eğer aksine bir işaret yok ise, bütün kavşak kolları trafik açısından birbirine eş görünüyor ise bu tür kavşaklara KONTROLSÜZ KAVŞAK denir
Bu durumda;
*Motorsuz taşıtlar motorlu taşıtlara
*Lastik tekerlekli traktörler ve iş makineleri diğer motorlu taşıtlara
*Yolun solunda bulunan araçlar sağdan gelen araçlara (kavşağın sağ tarafı boş olan araçlar) [Diğer bir değişle HERKES SAĞINDAKİNE] ilk geçiş hakkını vermek zorundadır.
*Anayol ve Tali yol kavşaklarında;

*Tali yoldan ana yola girecek olan araçlar, trafik işaret levhasının verdiği talimata (Yol ver – DUR işaret levhaları)’ na göre durmak ve ilk geçiş hakkını anayol üzerindeki araçlara vermek zorundadır

*Bölünmüş  karayoluna girecek olan araçlar, bölünmüş karayolundaki araçlara yol vermek zorundadır

*Tramvay hattı bulunan yollara girecek olan araçlar, geçmekte olan tramvaylara, aynı zamanda tramvay hattı bulunan yollarda araç trafiği de var ise önce Tramvaya daha sonra o yol üzerindeki araca yol vermek zorundadır.

*Mülkten çıkan araçlar, o yol üzerindeki araçlara yol vermek zorundadır

*Dönel kavşakta dönüş yapacak araçlar, o yol üzerinde geçmekte olan araçlara yol vermek zorundadır

*Sağa veya sola dönüş yapacak araçlar, dönüş yapacağı yol üzerindeki araçlara ilk geçiş hakkını vermek zorundadırlar.

GEÇİŞ ÜSTÜNLÜĞÜNE SAHİP ARAÇLAR
***Bir aracın geçiş üstünlüğüne sahip olabilmesi için görev esnasında olması ve diğer araçların can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmadan diğer sürücülerin en az 150 metre mesafeden görebilecekleri sesli ve ışıklı cihazları beraberinde kullanmaları gerekir.

1. Ambulans
2. İtfaiye
3. Trafik polisi, Trafik zabıtası, Jandarma
4. Kar ve buz mücadelesi veren araçlar
5. Sivil savunma araçları
6. Koruma araçları ve korunan araçlar (kendisinden önce gelen araç ile karşılaşma halinde bu sıralamaya göre geçiş kolaylığı sağlamak zorundadır).

Geçiş üstünlüğüne sahip bir araç ile kavşakta karşılaşma halinde kavşak derhal terk edilir.

Geçiş üstünlüğüne sahip bir araç ile taşıt yolunda karşılaşma halinde sağa yanaşılır, gerekirse taşıt yolunda yer açmak için sağa çekilip durulur.

***Geçiş üstünlüğüne sahip olmayan araçlar acil durumlarda taşıt yolunda kendilerine yol verilmesi için acil uyarı ışıklarını (dörtlüler) yakarak, gerekiyorsa korna ve el kol hareketi ile bu haklarını kullanabilirler.

***Sarı renkli tepe lambasına sahip olan araçlar geçiş üstünlüğüne sahip değildir. Karayollarında bakım - onarım yapan araçlar, temizlik işlerinde kullanılan araçlar, kurtarıcı araçlar, özel izinle karayoluna aktarılan araçlarda sarı renkli tepe lambası bulunur. Amacı, doğabilecek tehlikelere karşı araç sürücülerini uyarmaktır. Bu araçlar genellikle trafiğin az olduğu saatlerde ve yollarda çalışma yapar.

Örneğin; çevre temizliği yapan belediye hizmet araçları.

 

 

GELEN TRAFİKLE KARŞILAŞMA HALİNDE GEÇİŞ KOLAYLIĞI SAĞLAMA

İki aracın yan yana geçemeyeceği düz, dar taşıt yollarında araç sürücüleri geçişi kolaylaştırmak için gittikleri yönün sağına yanaşmak, hatta gerekirse durarak diğer araca yol verip geçişini kolaylaştırmak zorundadır. Bu durumda geçiş önceliği aşağıdaki gibidir:

1. Otomobil
2. Minibüs
3. Kamyonet
4. Otobüs
5. Kamyon
6. Arazi taşıtları
7. Lastik tekerlekli traktörler
8. İş makineleri

Eğimli taşıt yollarında, inen araçlar çıkan araçlara yol verir, gerekirse;

1. Varsa önceden sığınma cebine girmesi
2. Sığınma cebi yoksa sağa yanaşıp durması
3. Gerekiyorsa geri gitmesi mecburidir.

DURMA – DURAKLAMA - PARK ETME KURALLARI

DURMA: Her türlü yasaklama ve kısıtlamaya bağlı olarak aracın durdurulması “DURMA” dır.
Örneğin; Kırmızı ışıkta durmak , Trafik polisinin verdiği talimatla durmak, öndeki aracın durması nedeniyle durmak zorunda kalmak, trafik işaret levhalarının talimatıyla durmak v.s.

DURAKLAMA: Yolcu indirmek - bindirmek, yük yüklemek - boşaltmak maksadı ile aracın kısa sürelerle durdurulması “DURAKLAMA” dır. Mümkün olduğu kadar banketlerden yararlanmak, eğer banket yoksa yolun sağına yanaşarak araçların geçişine engel olmayacak şekilde tedbir almak zorunludur.

Duraklamalarda süre kısıtlaması “5 dakika” dır. Eğer bekleme süresi 5 dk.’yı aşıyorsa (“park etme” sayılır) aracı park konumuna almak gerekir.

Okul geçitleri, yaya geçitleri, taksi - dolmuş durakları, tepe üstleri, dönemeçler, köprüler, tüneller, duraklayan veya park edilen araçların yol kenarında yanında (yolu kapatacağından dolayı) duraklama yasaktır.

Kavşak, köprü ve tünel başlangıcına yerleşim birimleri içinde 5 metre, yerleşim birimleri dışında 100 metre boyunca duraklama yasaktır.

Trafik işaret levhalarına yaklaşım yönünde, yerleşim birimleri içinde 15 metre, yerleşim birimleri dışında 100 metre mesafede duraklama yasaktır.

PARK ETME: Durma ve duraklama halleri dışında aracın uzun süreliğine (5 dk. dan daha uzun süre) terk edilmesi “DURMA” dır.

Park edilirken uygun yeri seçmek, motoru stop ettirmek (kapatmak – durdurmak), el frenini çekmek, iniş ve çıkış eğilimli yollarda aracı viteste bırakarak park etmek, eğer römorklu ise iniş eğilimli yollarda ön, çıkış eğimli yollarda ise arka tekerlere takoz koymak mecburidir.


Yangın muslukları, kamuya ait tesisler ile işyerlerinin giriş ve çıkış kapılarına 5 m. mesafe içinde park etmek yasaktır.

Kamu hizmeti yapan yolcu durakları ile geçiş üstünlüğüne sahip araçların giriş ve çıkışlarını gösteren levhalara her iki yönden 15 m. mesafe içinde park etmek yasaktır.

Geçiş yolları üzerinde alt ve üst geçitlere her iki yönden 10 m. mesafe içinde park etmek yasaktır.

***Park etmenin ve duraklamanın yasaklanmış olduğu yol kesimlerinde araçlar çekici veya kurtarıcı araçları tarafından çekilir ve bunun masrafı kişiye ödetilir.

ARAÇLARIN IŞIKLANDIRILMASI VE IŞIKLARIN KULLANILMASI

1. Yakını gösteren ışıklar (kısa farlar): 25 m. mesafeyi aydınlatacak şekilde ayarlanır.
Yerleşim yeri içinde, aydınlatmanın yeterli olduğu yol kesiminde, gecele araç sollarken geçilecek araç ile yan yana gelene kadar, gece öndeki aracı yakından takip ederken kullanılır.

2. Uzağı gösteren ışıklar (uzun farlar ): 100 m. mesafeyi aydınlatacak şekilde ayarlanır.
Yerleşim birimleri dışındaki karayollarında hava şartları gözetmeksizin, yeterince aydınlatılmamış tünellere girerken, görüşün yetersiz olduğu tepe üstlerinde, dönemeçlerde (karşılaşmalarda kısa fara geçmek şartıyla) kullanılır.

***Görüşün yetersiz olduğu dönemeçlerde, tepe üstlerinde araç sürücüleri haber vermek amacıyla:

Gündüzleri korna,
Geceleri korna ile beraber selektör yapılır.
Araçların karşılıklı karşılaşmaları durumunda, sürücülerin gözlerini kamaştıracak şekilde uzun far kullanmak tehlikeli ve yasaktır.

ARAÇLARIN ARIZALANMASI - İŞARETLENMESİ VE ÇEKİLMESİ

Aracı arızalanan araç sürücüleri gerekli önlemleri almak için, gerekiyorsa araçlarını bankete çekmek, araç hareket edemeyecek durumda ise işaretleme reflektörü ile işaretlendirmek, ışık donanımında herhangi bir arıza yoksa acil uyarı ışıklarını da (dörtlü flaşörü) yakmaları gerekir.

***Görüşün yeterli olmadığı dönemeç, tepe üstlerinde arıza durumunda diğer araç sürücülerinin en az 30, en fazla  150 metre mesafeden görecekleri şekilde reflektör cihazının konulması zorunludur.

***Reflektör cihazı her bir kenarı 45 cm çapında, genişliği 5 cm ebadında ayakları rüzgardan devrilmeyecek donanıma sahiptir.

***Otobüs, kamyon ve çekici arızasında en az 150 m. mesafeden görülecek şekilde reflektörün yerleştirilmesi ve engel işaretlemesi ile tedbirlerin alınması zorunludur.

***Tehlikeli madde taşıyan araçların arızalanması durumunda araç başında mutlaka bir gözcü bulunmalıdır.

Arıza nedeniyle sürülemeyen veya ışık donanımı arızalı araçların çekilmesi durumunda arızalı aracın mutlaka sürücü denetiminde olması, teknik özelliklerinin birbirine eşdeğer olması gerekir.


Aracın ışık sisteminde bir arıza varsa;

Gündüz çekilen ve çeken araçların bağlantısının orta noktasına 20 x 20 ebadında kırmızı bez, gece ise arızalı aracın arkasına kırmızı yansıtıcı ile işaretlendirme yapılır.

*Bağlantı noktası en fazla 5 metredir. Eğer bağlantı noktası 2,5 metreyi aşıyor ise bağlantının orta noktasına işaretlendirme  yapılır

Aracın fren sisteminde bir arıza varsa;

Bağlantı noktası en fazla 1 metredir ve çeki demiriyle çekilir.

*Sadece ışık donanımı arızalı olan araçlar yerleşim birimleri içinde ve dışında 20 km hız ile gidebilir ve otoyollara girişleri yasaktır.

*Sadece fren sisteminde arıza olan araçlar yerleşim birimleri içinde ve dışında saatte 15 km hız ile gidebilir ve otoyollara girişleri yasaktır.

* Mümkünse araçta sürücüden başkasının olmaması, çelik halat, çelik zincir, veya çelik çubuk kullanılması zorunludur.

TEDBİRSİZ VE SAYGISIZ ARAÇ KULLANMA
SES GÖRÜNTÜ VE HABERLEŞME CİHAZLARINI KULLANMA KURALI

Karayolunda yayaları ürkütmek, gürültü yapacak şekilde araç kullanmak, yayalara su - çamur sıçratarak araç kullanmak, sigara izmaritlerini yola dökmek, seyir emniyetini tehlikeye düşürecek şekilde araç kullanmak tedbirsiz ve saygısız araç kullanmaktır.

Sürücülerin seyir esnasında telefon kullanmaları gerekirse, aracı sağa çekerek görüşmeleri bittikten sonra seğire devam etmeleri gerekir.

Araçlarında teyp, pikap, görüntü ve haberleşme cihazı kullanacak olan araç sürücüleri TRAFİK TESCİL ve TRAFİK DENETLEME ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ’ nden izin almak zorundadır. Teyp, pikap ve görüntü cihazlarını kullanacak araç sürücülerinin, bunları ulaşamayacakları ve görüşe engel olmayacak şekilde kullanmaları gerekir.

Araçlara hoparlör taktırmak isteyen araç sürücüleri TRAFİK TESCİL ve DENETLEME ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ’ nden izin almak, bu donanımı kişileri rahatsız etmeyecek şekilde kullanmak zorundadır. Yerleşim birimleri içinde havalı korna kullanımı ve takılması yasaktır, bu cihazlar tespit edilirse söktürülür.

OKUL TAŞITLARI

Okul öncesi veya ilk ve orta dereceli okul öğrencilerini evden okula - okuldan eve taşıyan taşıtlar ile karşılaşılması halinde ilgili aracın arkasındaki kırmızı renkli “DUR” ışıklandırması yanması durumunda  arkasındaki araç, bu araçları geçemez.

Bu ikazın yanması öğrenci indirme ve bindirme işleminin yapıldığını gösterir.

Bu tip araçlarda öğrencilerin ulaşacakları cam ve pencereler sabit olmalı, araçta öğrencilerin inme ve binmelerine yardımcı olmak amacı ile mutlaka en az lise mezunu bir personel (hizmetli veya rehber öğretmen) bulundurulmak zorundadır.

 

ARAÇLARIN BOYUTLARI - ÖLÇÜ VE AĞIRLIKLARI

Karayolunda araçların;
Azami genişlikleri 2,55 metre
Azami yükseklikleri 4 metre
Azami uzunlukları ise 10 metre’ dir.

Araçların karayolu üzerinde güvenle seyirleri için gerekli olan yükseklik, uzunluk ve genişliklerini belirleyen ölçümlere “GABARİ” denir. Gabari sınırları içerisinde tanzim işaretlerinde de belirtilen sınırlı genişlik, sınırlı yükseklik ve sınırlı uzunluk gabarisi yer almaktadır.

Yükün üzerinde insan taşınması yasaktır.

Yük ile beraber insan taşımacılığı yapılacaksa, uzun mesafeli yerlere yapılan taşımalarda kasa kenarlarının sıkıca kapatılması ve üzerinin örtülmesi zorunludur. Ton başına en fazla 2 işçi taşınmasına izin verilir.

Kısa mesafeli yerlere işçi taşınırken kasa üstünü örtmeye gerek yoktur ancak kasanın yan ve arka kapaklarının kapalı olması, tutunacak korkulukların olması gerekir. Ton başına 3 işçi taşınmasına izin verilir.

Tehlikeli Maddelerin Taşınması

Yanıcı, yakıcı, patlayıcı özelliğe sahip araçlarda;

2 Adet yangın söndürme cihazı (sürücünün rahatlıkla ulaşacağı bir yerde olmalı)
6 Voltu geçmeyen pille çalışan bir el feneri
1 Adet gözcü bulundurulması zorunludur

Tehlikeli madde taşıyan araç sürücüleri, diğer araçları yerleşim birimleri dışında en az 50 metreden takip edebilir.

Duraklama - park halinde diğer araçlarla aralarında en az 20 metre mesafenin olması zorunludur.Bu araçlar yükü olsun - olmasın kendileri için izin verilen hızın üzerine çıkamazlar.

*** Radyoaktif madde taşımacılığı yapacak olan araç sürücüleri “Atom Enerjisi Komisyonu” ndan izin almaları mecburidir.

OTOYOL KURALLARI (ERİŞME KONTROLLÜ KARA YOLLARI

Sürücüler otoyola girerken HIZLANMA (TIRMANMA) ŞERİDİ’ ni,
Otoyoldan çıkarken YAVAŞLAMA ŞERİDİ’ ni kullanır.

Otoyollarda asgari hız (araçla gidilebilecek en yavaş hız) sınırı 40 km/h’ dir.

Otoyollarda azami hız sınırı (araçla gidilebilecek en yüksek hız) ise 120 km/h ’dir. Bu hız sınırı, karayolunda en yüksek hız sınırına sahip olan otomobiller içindir.

Otoyollarda OGS ve HGS sistemi zaman ve maddi tasarruf sağlar.

***Otoyollarda geri gitmek, duraklamak, geri dönüş yapmak YASAKTIR.

 

SÜRÜCÜLERİN VE YOLCULARIN KORUYUCU TERTİBAT KULLANMALARI

Üç tekerlekli yük motosikletleri hariç motorlu bisiklet ve motosiklet  sürücüleri koruma başlığı ve koruma kaskı KULLANMAK ZORUNDADIR.

Otomobil ve otomobil gibi işlem gören arazi taşıtlarında sürücü ön ve arka koltukta, minibüs, kamyon, kamyonet ve çekicilerde, otobüslerde sürücü yanı ve kapılara yakın koltuklarda emniyet kemeri bulundurmak zorunludur.

Ön koltukta 10 yaşından küçük çocukların oturtulması yasaktır.

Bisiklet sürücülerinin 2 elleri ile bisiklet sürmeleri ve kask kullanmaları, 11 yaşını doldurmuş olmaları zorunludur.

Yayalar, varsa yaya yolunu kullanmalıdır. Ancak yaya yolunun olmadığı yollarda yayalar,  gidiş yönüne göre SOL BANKETTEN, banket yoksa taşıt yolu kenarının SOL kenarında yürümek, geceleyin açık renkte kıyafetle ve varsa el feneri ile gitmek zorundadır.

Baston taşıyan, kollarında üç bant bulunan, gözleri görmeyen, yaya veya köpeğin yardımı ile giden yayaların taşıt yolunda bulunmaları halinde bütün sürücülerin yavaşlamaları, gerekirse durarak yayaya yardımcı olmaları zorunludur.

ARAÇLARIN TESCİL İŞLEMLERİ

Motorlu araçların ve ağırlığı 0,75 tonun üzerinde olan römork ve yarı römorklu araçların tescil işlemleri TRAFİK TESCİL kurumlarınca yapılır. İlk defa tescili yapılacak veya hurdaya çıkacak araçlarla ilgili olarak;

Araç sahipleri, satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren 3 ay içinde tescil yaptırmak üzere devir, hurdaya çıkarma halinde de çıkarılış tarihinden itibaren 1 ay içinde yetkili tescil kuruluşuna tescilin silinmesi için gerekli bilgi ve belgelerle yazılı olarak müracaat etmek zorundadır.

Araçlarda bulundurulması zorunlu olan evraklar:
1. Tescil belgesi (Araç sahiplik belgesi)
2. Trafik belgesi (Aracın muayene sürelerini gösteren belge)
3. Tescil plakası
4. Zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi

Araçların muayene süreleri:
Hususi otomobil ve motosiklet:  İlk 3 yaş, devamında her 2 yılda bir
Resmi ve ticari otomobiller ile bunların römorkları: İlk 2 yaş ve devamında her yıl
Traktörler ve bunların römorkları: İlk 3 yaş ve devamında her 3 yılda bir
Diğer bütün araçlar ve bunların römorkları satın alındıkları tarih de dahil olmak üzere her yıl periyodik muayenesinin yaptırılması zorunludur.

 

 

 

 


SÜRÜCÜ BELGELERİ

Sürücü belgesi alacaklar, almak istedikleri sertifika sınıfına göre yaşını doldurmuş, gerekli eğitimi tamamlamış , kanunda belirtilen hükümlerden yargılanmamış, sağlık yeterliliği şartlarına sahip olmalıdır.

A1 - A2 sınıfı sürücü belgesi alacaklar  17yaşını doldurup 18’ den gün almış,
B ve G sınıfı sürücü belgesi alacaklar 18 yaşını doldurup 19’ dan gün almış,
C–D-E sınıfı sürücü belgesi alacaklar 22 yaşını doldurup 23’ den gün almış olmalıdır.
Sürücü belgesi olmayanlar veya sahip olduğu sürücü belgesinin üzerinde bir aracı kullandıkları tespit edilenler, ilk tespitte 1 aydan 2 aya hapis, ikinci defa tespitinde 2 aydan 3 aya kadar hapis cezası uygulanır.

Renk körlüğü olanlar herhangi bir şart olmaksızın sürücü belgesi sahibi olabilirler ancak; gün doğumundan 1 saat öncesi ve gün batımından 1 saat sonrası araç kullanmaları yasaktır.

Uluslar arası sürücü belgesi 1 yıl süre ile verilir. Verildiği ülke dışındaki ülkelerde geçerli bu belgeler “Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu” tarafından verilmektedir.

Kulak işitme cihazı veya monoküler (tek göz körlüğü) rahatsızlığı olan kişiler B sınıfı sürücü belgesi alabilirler ancak “Ticari Taşıt Kullanma Belgesi” alamazlar.

Sürücüler ikamet adresi değişikliklerini belgeyi veren tescil kuruluşuna 30 gün içinde bildirmek zorundadır.

HUKUKİ SORUMLULUK VE SİGORTA

Karayolu yolcu taşımacılığı yapan otobüslerin “Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası”  yaptırmaları zorunludur.

Bütün araçlarda “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Trafik Sigortası)”   zorunludur. Zorunlu mali sorumluluk sigortasının geçerlilik süresi 1 yıldır. Sigorta süresi geçen araçlar Trafikten men edilir. 

TRAFİK KAZALARI VE TRAFİK CEZALARI

Trafik kazası sonrası araç sürücülerinin yetkililere haber vermesi, ayrıca olaya karışmaları halinde istendiğinde kimlik, sürücü belgesi, trafik ve tescil belgeleri ile zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesini ilgili memura göstermek zorundadır.

Sürücüler ilk yardım tedbirini almakla beraber, kazaya şahit olan veya karışan sürücüler olayı en yakın zabıta ve sağlık kuruluşuna bildirmek, yetkililerin izin vermeleri halinde sağlık kuruluşuna götürmekle yükümlüdür. Evraklar üzerinde kazıntı, hile yola başvurmak, olay yerini terk etmek yasaktır.

Asli kusur halleri:

1. Kırmızı ışıkta veya yetkili memurun dur işaretinde geçmek
2. Taşıt giremez trafik işareti bulunan kara yoluna girmek
3. Bölünmüş yollarda  karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şeride (yola) girmek
4. İkiden fazla şeritli yollarda karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şeride girmek
5. Öndeki araca arkadan çarpmak
6. Geçme (sollama) yasağı olan yerlerde geçmek
7. Kavşaklarda dönüş manevralarını yanlış yapmak
8. Kaplamanın (yolun) dar olduğu yerlerde geçiş hakkı kuralına uymamak
9. Yerleşim birimi dışındaki kara yolu üzerinde zorunlu haller dışında duraklamak veya park etmek
10. Kurallara uygun olarak park etmemek

Geriye dönük 1 yıl içerisinde 100 ceza puanını aştığı;
İlk kez tespit edilenlerin sürücü belgeleri 2 ay süre ile geri alınır , para cezasına ve eğitime tabi tutulurlar.
İkinci kez tespit edilenlerin sürücü belgeleri 4 ay süre ile geri alınır, para cezası ile birlikte psikoteknik değerlendirme ve psikiyatrik muayeneye tabi tutulurlar.
Üçüncü kez tespitinde kişilerin sürücü belgeleri süresiz olarak iptal edilir.

ÇEVRE BİLGİSİ

Çevre: İnsanlardan etkilenen ve insanları etkileyen dış ortam.
Atık: Çevrede bozulma meydana getirecek şekilde atılan maddeler.
Alıcı ortam: Atıkların bırakıldıkları uzak ve yakın çevreler. 
Gürültü: İnsanların ruh ve beden sağlığını bozacak şekilde istenmeyen sesler.

***Araçların egzozlarından çıkan karbon monoksit  miktarı rölantide 3,5 - hareket halinde iken 4,5 olması gerekmektedir.

***Araçların bakımının zamanında yapılması, gereksiz yere çalışır durumda bırakılmaması, kurşunsuz benzin kullanarak kurşun oranı yüksek yakıt tüketiminden kaçınılması gerekir.

***Araçlarda kornanın uyarı amacı dışında kullanılması yasaktır.

***Araçlarda bulunan katalitik konvertör egzoz borusundan çıkan zehirli daha az zehirli veya zehirsiz gazlara çevirir. Egzoz susturucuları veya katalitik konvertörler araçlardan çıkarılmamalı, iptal edilmemelidir.


Düzenleyen Hazırlayan: Evren ÖZKURAL